TürkBilgin
Protein Kısaca Nedir, Ne İşe Yarar, Protein İçeren Besinler – Protein Kisaca Nedir Ne Ise Yarar Protein Iceren Besinler

Protein Kısaca Nedir, Ne İşe Yarar, Protein İçeren Besinler

Bu yazımızda vücudumuzun sağlığı için gerekli olan protein nedir, protein ne işe yarar, Protein bulunan besinler ve Proteinler hakkında bilgiler yer almaktadır.

Protein Nedir?

Hiç şüphesiz sağlığımız için adeta temel taşlardan bir tanesidir proteindir. Protein; en kısa tanımıyla Amino asitler tarafından kovalent bağ ile birlikte belirli bir diziliş ve sayı ile oluşturduğu polipeptid zincirine protein denilir.

Proteinlerin sözlük anlamına bakıldığında ise hücrelerin temel maddesini oluşturan, yapısında karbon, oksijen ve sülfür gibi maddelerin bulunduğu karmaşık yapılı bir amino asit bileşimidir.

Protein Çeşitleri

Hücrelerin temel maddesi olan proteinler, hücre için gerekli olan maddeler olan RNA, DNA, enzim ve moleküllerin yapısına karışarak hücrenin yaralanması, zedelenmesi, zarar görmesi durumunda yenilenmesini sağlar ve bağışıklık sisteminin yapısına katılma gibi hücre için hayati önem arz eden bir moleküldür. Hücrede gerçekleşen bütün olayların temel taşını proteinler oluşturmaktadır. Hücrelerin ve onlara bağlı organellerin icra ettiği görevlere göre birbirinden farklı protein molekülleri sentezlenir. İnsanların yapısında bulunan proteinlerde 21 amino asit çeşidi bulunur. Vücudumuzda bulunan bu amino asitler sentezlenen ve sentezlenemeyen olmak üzere ikiye bölünür.

Esansiyel (Eksojen) Amino Asitler: Bu amino asit çeşidi vücudumuzda sentezlenemedikleri için dışarından beslenerek alınması gereken bir amino asittir. Bu amino asitler; triptofan, treonin, fenil, alamin, metionin, lizin, lösiz, izolösin, valin ve çocuklarda histidin amino asidi de sentezlenemediğinden dışarından alınması gerekiyor.

Esasinyel Olmayan Amino Asitler: Vücudumuzda bulunan organik madderler sayesinde sentezlenebilen amino asit çeşitleridir. Bunlar; Asparajin, aspartik asit, sistein, glutamik asit, serin, prolin, trozin, glutamin ve alanin amino asitleridir.

İnsanların günlük protein ihtiyacına bakıldığında; yetişkin bir insan vücudunun her gün 1 gram protein ihtiyacı vardır. Yeni doğan bebeklerin ve küçük çocukların vücudu için ise yaklaşık 3 gram protein gereklidir. İnsan vücudunda sindirilebilen ve vücudumuzun ihtiyacı olan amino asitlerin eksikliğinde dönüşebilme özelliğine sahip olan amino asitlere kaliteli protein denir. Vücudumuzda sentezlenemeyen ve dışarında besin yoluyla almak zorunda olduğumuz bütün amino asitleri içerek proteinlere ise örnek protein denilmektedir. Anne sütünün yapısına bakıldığında vücudumuz için gerekli olan bütün amino asitleri bulundurduğu için örnek protein olarak göze çarpmaktadır. İnsan vücudunun sağlığını düzenleyen hücrelerin işleyişinin normal seyretmesi için sürekli olarak aynı yiyecekler tüketilmemeli ve farklı besinler ile beslenilmelidir.

Vücudumuz proteinleri depolayamadığı için düzenli beslenme ile vücudumuz için gerekli olan proteinler vücuda alınmadığında özellikle çocuklarda eksiklik belirtileri meydana çıkar.

Proteinlerin Yapısı

Proteinlerin yapısını incelerken, o proteinin yapısında bulunan amino asitlerin de yapısını incelemek gerekmektedir.  Bunun nedeni ise proteinlerin yapısı ile ilgili bilgilerin amino asitlerde bulunmasıdır.

Amino asitlerin  yapıları incelendiğinde  bir amino grubu (NH2), radikal grup (R), hidroksil (H), karboksil grubu (COOH) bulunmaktadır.

Proteinlerin işlevsel bir hale gelebilmesi için 4 aşamadan geçmesi gerekmektedir.

1)- Primer Yapı: Düz bir zincir şeklinde dizilen amino asit yapısıdır.

2)- Sekonder Yapı: Primer yapıda bulunan amino asitlerin H bağını oluşturan karbonil ve imit gruplarıdır.

3)- Tersiyer Yapı: Tersiyer yapının oluşmasında etkili olan polipeptit zinciridir. Tesiyerin iki görevi vardır. birinci görevi bölgelerin katlanmasını sağlamak, ikinci görevi ise bu bölgelerin polipeptit yapısında normal düzeni ifade eder.

4- Kuaterner yapı : Temel taşı polipeptitlerdir. Polipeptitler bir araya gelerek komplek yapıyı (Kuaterner yapı) oluşturur. Bütün proteinlerin kuaterner bir yapısı olmayabilir. Fakat molekül ağırlığı 100.000’in üzerinde seyreden proteinler genelde kuaterner yapıya sahiptir.

Protein İçeren Yiyecekler Nelerdir?

Tavuk eti, hindi eti                     : 100 gram tavuk etinde yaklaşık 30 gram protein bulunur.

Balık Çeşitleri                               : 100 gram balık etinde yaklaşık 26 gram protein bulunur.

Süzme Peynir                                : 100 gram süzme peynirde yaklaşık 32 gram protein bulunur.

Az Yağlı Dana Eti                         : 100 gram az yağlı dana etinde yaklaşık 36 gram protein bulunur.

Barbunya                                         : 100 gram barbunya’da yaklaşık 17 gram protein bulunur.

Yumurta                                          : 100 gram yumurtada yaklaşık 13 gram protein bulunur.

Yoğurt (Süt, Soya Sütü)            : 100 gram yoğurtta yaklaşık 3 gram protein bulunur.

Kuruyemiş çeşitlerinden fındık, fıstık, badem, kabak çekirdeğinin 100 gramında yaklaşık 33 gram protein bulunur.

(Fındık, Fıstık, Badem, Kabak Çekirdeği): 100 gramda 33 gram protein.

Protein olarak zengin olan Diğer Besin Kaynakları

♦ Hamsi (15 gram)

♦ Kuşkonmaz (3 gram)

♦ Muz (1.2 gram)

♦ Kepek Ekmeği (11,2 gram)

♦ Brokoli (4.5 gram )

♦ Havuç (0.7 gram)

♦ Mezgit (16.5 gram)

♦ Kuzu Eti (20 gram)

♦ Tam Yağlı Süt (3.2 gram)

♦ Makarna (112.4 gram)

♦ Fıstık Ezmesi (25 gram)

♦ Bezelye (6 gram)

♦ Yulaf (11,2 gram)

♦ Patates (2. gram)

♦ Karides (17,1 gram)

♦ Esmer Pirinç (67 gram)

♦ Ispanak (2.9 gram)

Yusuf Atasever

İstanbul üniversitesi sosyoloji bölümünden mezunum sizler için faydalı bilgileri kaleme alıyor ve yayınlıyorum. Doğru bilgiye daima buradan ulaşabilirsiniz.

Yorum Yap